Jak wybrać szkołę psychoterapii

Rady dla kan­dy­da­tów do zawo­du psy­cho­te­ra­peu­ty

autor: Milena Karlińska-Nehrebecka

Praktyczne rady i reflek­sje dla kan­dy­da­tów do zawo­du psy­cho­te­ra­peu­ty i przy­dat­ny spis kie­run­ków psy­cho­te­ra­pii i szkół psy­cho­te­ra­pii w Polsce.

Wybór miej­sca wyszko­le­nia w zawo­dzie psy­cho­te­ra­peu­ty ozna­cza dla kan­dy­da­ta zobo­wią­za­nie na co naj­mniej 4 lata, zain­we­sto­wa­nie cza­su i pie­nię­dzy i duży wysi­łek orga­ni­za­cyj­ny. Dodatkowo prak­tycz­nie prze­są­dza o kon­tek­ście spo­łecz­nym, w jakim będzie funk­cjo­no­wał przez wie­le lat. Dlatego war­to zna­leźć miej­sce, któ­re i zapew­ni umie­jęt­no­ści na któ­rych oprze się byt mate­rial­ny, nauczy spo­so­bu reali­za­cji zawo­du, któ­ry da speł­nie­nie i satys­fak­cję, oraz któ­re pozwo­li nawią­zać kon­tak­ty zawo­do­we z ludź­mi o podob­nym sys­te­mie war­to­ści i z któ­ry­mi chce się współ­pra­co­wać. Tu się two­rzy pod­sta­wy życia zawo­do­we­go na wie­le lat, więc im bar­dziej dopa­so­wa­ne do potrzeb, cech oso­bi­stych i moty­wa­cji kan­dy­da­ta będzie to miej­sce, tym lepiej.

Co war­to i co moż­na brać pod uwa­gę

Czy pro­gram kształ­ce­nia speł­nia stan­dar­dy uzna­ne w Polsce i w Europie

  • W Polsce są dostęp­ne cało­ścio­we i czę­ścio­we pro­gra­my szko­le­nia w psy­cho­te­ra­pii. Te pierw­sze mają dać peł­ne kom­pe­ten­cje w zawo­dzie psy­cho­te­ra­peu­ty. Drugie – dają uzu­peł­nie­nie lub udo­sko­na­le­nie umie­jęt­no­ści.
  • Całościowy pro­gram musi zawie­rać odpo­wied­nią ilość nastę­pu­ją­cych kom­po­nent:
    • psy­cho­te­ra­pii wła­snej, zwa­nej cza­sem doświad­cze­niem wła­snym, self-expe­rien­ce, psy­cho­te­ra­pią szko­le­nio­wą, ana­li­zą tre­nin­go­wą itp.
    • szko­le­nia teo­re­tycz­ne­go
    • szko­le­nia prak­tycz­ne­go
    • prak­ty­ki super­wi­zo­wa­nej
    • super­wi­zji
    • sta­żu kli­nicz­ne­go
  • W Polsce mamy 3 rodza­je stan­dar­dów cało­ścio­we­go wyszko­le­nia psy­cho­te­ra­peu­ty
    1. Polskiej Rady Psychoterapii — uzna­ny też przez Ministerstwo Zdrowia
    2. European Association for Psychotherapy, wyż­szy od stan­dar­dów PRP
    3. stan­dar­dy poszcze­gól­nych kie­run­ków psy­cho­te­ra­pii, np. psy­cho­ana­li­zy, Gestalt, Integratywna, NLPt…
  • Wybranie pro­gra­mu zgod­ne­go ze stan­dar­da­mi PRP lub EAP daje więk­sze praw­do­po­do­bień­stwo, że gdy psy­cho­te­ra­pia zosta­nie ure­gu­lo­wa­na usta­wo­wo, wyszko­le­nie w tym pro­gra­mie będzie uzna­ne. Ale znaj­dziesz bar­dzo dobre i cie­ka­we pro­gra­my nie­speł­nia­ją­ce tych stan­dar­dów, dla któ­rych war­to pod­jąć ryzy­ko.
  • Podsumowując: for­mal­ne kry­te­ria to nie wszyst­ko, ale dopa­suj poziom ryzy­ka do two­ich pre­fe­ren­cji

Koncepcja teo­re­tycz­na reali­zo­wa­na w pro­gra­mie szko­le­nio­wym

  • Istnieje duża licz­ba mode­li psy­cho­te­ra­pii – teo­rii i odpo­wia­da­ją­cej jej prak­ty­ki. Warto poszu­kać takiej, któ­ra będzie zgod­na z two­imi intu­icja­mi, filo­zo­fią oso­bi­stą i pre­fe­ren­cja­mi teo­re­tycz­ny­mi. Skoro, jak wska­zu­ją bada­nia, dobór pacjent – tera­peu­ta deter­mi­nu­je sku­tecz­ność psy­cho­te­ra­pii, praw­do­po­dob­nie ana­lo­gicz­nie będzie w przy­pad­ku dobo­ru szko­le­nia w psy­cho­te­ra­pii.

Szkoła eklek­tycz­na czy jed­no­li­ty model teo­re­tycz­ny

  • Eklektyzm może się wydać atrak­cyj­nym wybo­rem dla osób nie­chcą­cych się krę­po­wać ogra­ni­cza­ją­ca teo­rią czy dla tych, któ­rych odstrę­cza dogma­tyzm nie­któ­rych śro­do­wisk tera­peu­tycz­nych.
  • Praktyka wska­zu­je jed­nak, że dla jako­ści warsz­ta­tu psy­cho­te­ra­peu­tycz­ne­go lepiej uzy­skać grun­tow­ne wyszko­le­nie w okre­ślo­nym podej­ściu, a potem uzu­peł­niać swo­je umie­jęt­no­ści, „dobie­ra­jąc” pasu­ją­ce ele­men­ty, niż być kształ­co­nym eklek­tycz­nie, co ozna­cza de fac­to – cha­otycz­nie i, w prak­ty­ce, na niskim pozio­mie. Może się jed­nak zda­rzyć, że powsta­nie dobra szko­ła eklek­tycz­na, bo eklek­tyzm sam w sobie nie jest zły ani dobry. Jedynie roz­po­wszech­nio­ny.
  • Wiele szkół eklek­tycz­nych przy­bie­ra nazwę „psy­cho­te­ra­pii zin­te­gro­wa­nej”. Analiza ich mode­lu szko­le­nia poka­zu­je jed­nak, że są to pro­gra­my de fac­to eklek­tycz­ne, nie­opar­te na jed­no­li­tym mode­lu teo­re­tycz­nym, lecz ofe­ru­ją­ce nie­zin­te­gro­wa­ne ele­men­ty szko­le­nia z kie­run­ków upra­wia­nych przez zatrud­nio­nych tam nauczy­cie­li. Więc np. jest tro­chę szko­le­nia w tera­pii sys­te­mo­wej, tro­chę w psy­cho­dy­na­micz­nej, tro­chę w cał­kiem eklek­tycz­nej a psy­cho­te­ra­pia indy­wi­du­al­na i super­wi­zja jest w przy­pad­ko­wej modal­no­ści, byle u oso­by z cer­ty­fi­ka­tem wska­za­ne­go sto­wa­rzy­sze­nia.

Podstawy nauko­we

  • W psy­cho­te­ra­pii i w myśle­niu potocz­nym funk­cjo­nu­je wie­le poglą­dów na nauko­wość psy­cho­te­ra­pii, nie­ma­ją­cych pod­staw nauko­wych, ale mają­cych agre­syw­ny PR, lub odwo­łu­ją­cych się do igno­ran­cji odbior­ców.
  • Jest to temat zbyt sze­ro­ki na obec­ne opra­co­wa­nie — więc krót­ko, opie­ra­jąc się na rze­tel­nych ana­li­zach sta­ty­stycz­nych ostat­niej deka­dy nale­ży powie­dzieć, że:
    • psy­cho­te­ra­pia ma nauko­wo dowie­dzio­ną wyso­ką sku­tecz­ność
    • róż­ne psy­cho­te­ra­pie mają zbli­żo­ną efek­tyw­ność
    • narzę­dziem” psy­cho­te­ra­pii jest kon­kret­ny psy­cho­te­ra­peu­ta sto­su­ją­cy meto­dy jakie uwa­ża za pomoc­ne, w kon­tek­ście rela­cji psy­cho­te­ra­peu­tycz­nej
    • tech­ni­ki psy­cho­te­ra­peu­tycz­ne jako takie mają mniej niż 1% wpły­wu na wynik psy­cho­te­ra­pii
    • twier­dze­nia w rodza­ju „CBT i tera­pia psy­cho­dy­na­micz­na jest dowie­dzio­na nauko­wo, a psy­cho­te­ra­pie huma­ni­stycz­ne nie są” są inte­lek­tu­al­nym hum­bu­giem, a na grun­cie współ­cze­snej nauki – fał­szem.
  • Niemniej jed­nak psy­cho­te­ra­pia jako prak­ty­ka kli­nicz­na jest opar­ta na psy­cho­te­ra­pii będą­cej dys­cy­pli­ną nauko­wą. I nie wszyst­ko, co jest przed­sta­wia­ne jako psy­cho­te­ra­pia, rze­czy­wi­ście nią jest.

Kryteria rekru­ta­cji

  • Jakie są kry­te­ria nabo­ru do wybra­nej szko­ły; czy wyłącz­nie for­mal­ne (zło­że­nie doku­men­tów, egza­min z teo­rii, dyplom psy­cho­lo­ga lub leka­rza), czy mery­to­rycz­ne — oce­ny pre­dys­po­zy­cji oso­bo­wo­ścio­wych w oso­bi­stym kon­tak­cie: roz­mo­wie kwa­li­fi­ka­cyj­nej, w prób­nym tre­nin­gu itp. W pierw­szym przy­pad­ku będzie ci się łatwiej dostać, ale spo­dzie­waj się niż­sze­go pozio­mu szko­le­nia. Ocena pre­dys­po­zy­cji oso­bo­wo­ścio­wych ma na celu wyeli­mi­no­wa­nie osób, któ­re do tego zawo­du się nie nada­ją, są jesz­cze nie­doj­rza­łe, nie mają dość talen­tu, lub musia­ły­by przejść bar­dzo dłu­gą wła­sną psy­cho­te­ra­pię. Rekrutowanie w opar­ciu o kry­te­ria oso­bo­wo­ścio­we zwy­kle wią­że się z wyż­szym pozio­mem szko­le­nia.
  • Jeśli chcesz real­nej oce­ny swo­ich pre­dys­po­zy­cji, lub zale­ży ci na wyż­szym pozio­mie kształ­ce­nia, zgłoś się tam, gdzie są wyso­kie wymo­gi i uzy­sku­je się infor­ma­cję zwrot­ną.
  • Ale uwa­żaj; tam gdzie wyż­sze wyma­ga­nia sta­wia­ne są na począt­ku, zwy­kle jest to począ­tek ogól­nie wyż­szych wyma­gań.
  • Jeśli masz prze­czu­cie, że nie masz pre­dys­po­zy­cji, ale mimo to chcesz uzy­skać upraw­nie­nia psy­cho­te­ra­peu­ty i nie zale­ży ci spe­cjal­nie na pozio­mie naucza­nia, zgłoś się tam, gdzie przyj­mu­je się tyl­ko na pod­sta­wie kry­te­riów for­mal­nych.

Koszty kształ­ce­nia

  • Kształcenie w psy­cho­te­ra­pii jest dość kosz­tow­ne. Szkoły się róż­nią cena­mi. Sprawdź, czy wyż­sza cena odpo­wia­da wyż­szej jako­ści. Często tak jest. Bywa też, że pozor­nie tani pro­gram szko­le­nio­wy ma licz­ne kosz­ty ukry­te, „poda­ne osob­no”, lub prze­su­nię­te i w rze­czy­wi­sto­ści dany pro­gram jest kosz­tow­niej­szy od wyraź­nie droż­sze­go, gdzie po pro­stu ujaw­nio­ne są wszyst­kie kosz­ty. A nie­kie­dy pro­gram droż­szy jest gor­szej jako­ści od tych mniej kosz­tow­nych. Cena szko­leń zale­ży tak­że od mia­sta, naj­kosz­tow­niej­sze są szko­le­nia w Warszawie.
  • Niekiedy poda­wa­na cena nie obej­mu­je kosz­tu psy­cho­te­ra­pii wła­snej (zwa­nej też self-expe­rien­ce lub doświad­cze­niem wła­snym), super­wi­zji czy czę­ści zajęć. I cza­sem mało docie­kli­wy stu­dent dopie­ro pod­czas szko­le­nia dowia­du­je się, że poza poda­ną ceną szko­le­nia musi zapła­cić dodat­ko­wo np. 12 000 — 25 000zł za psy­cho­te­ra­pię czy 15 000zł za super­wi­zję.
  • Obecnie czę­sto trze­ba pła­cić za staż kli­nicz­ny w szpi­ta­lu. Są jed­nak szko­ły, któ­re nie wyma­ga­ją sta­żu w szpi­ta­lu, a jedy­nie w pla­ców­ce pro­wa­dzą­cej psy­cho­te­ra­pię i np. same pro­wa­dzą sta­że. Takie roz­wią­za­nie może być dobre dla osób skąd­inąd pra­cu­ją­cych w szpi­ta­lach psy­chia­trycz­nych itp. Natomiast jeśli adept szko­le­nia nie pra­co­wał z popu­la­cją szpi­tal­ną, pra­cu­je z oso­ba­mi zdro­wy­mi a staż odby­wa jedy­nie w pla­ców­ce pro­wa­dzą­cej psy­cho­te­ra­pię, np. porad­ni lecze­nia ner­wic, to taki model sta­żu jest nie­sku­tecz­ny, gdyż nie daje solid­ne­go doświad­cze­nia z popu­la­cją kli­nicz­ną. Nie war­to więc oszczę­dzać na tym ele­men­cie szko­le­nia. Staż kli­nicz­ny nie jest po to by uczyć psy­cho­te­ra­pii, bo tego ma uczyć szko­le­nie prak­tycz­ne, lecz by dać prak­tycz­ne umie­jęt­no­ści kon­tak­tu i rozu­mie­nia osób z wszel­ki­mi cięż­ki­mi zabu­rze­nia­mi.
  • Rzeczywistą mia­rą ceny w danej szko­le jest ile trze­ba zapła­cić za godzi­nę zajęć oraz łącz­ny koszt: wszyst­kich zajęć teo­re­tycz­nych i warsz­ta­to­wych, super­wi­zji, psy­cho­te­ra­pii wła­snej i innych wyma­ga­nych tam ele­men­tów kształ­ce­nia. Kosztem szko­le­nia jest tak­że to, co pła­cisz za dojazd, noc­le­gi, oraz kosz­ty poby­tu, jeśli zaję­cia są w ośrod­ku kon­fe­ren­cyj­nym czy hote­lu.

Miejsce pla­ców­ki szko­lą­cej w psy­cho­te­ra­pii euro­pej­skiej i świa­to­wej

  • Tytuły i afi­lia­cje jakie ma dana orga­ni­za­cja – czy jest powią­za­na z wia­ry­god­ny­mi orga­ni­za­cja­mi świa­to­wy­mi, jakie ma osa­dze­nie w psy­cho­te­ra­pii euro­pej­skiej i świa­to­wej.
  • Psychoterapeutyczność” pla­ców­ki szko­le­nio­wej. W okre­sie wła­dzy komu­ni­stycz­nej psy­cho­te­ra­peu­tom wol­no się było zrze­szać jedy­nie w dwóch sto­wa­rzy­sze­niach – psy­chia­trycz­nym i psy­cho­lo­gicz­nym. Po uzy­ska­niu nie­pod­le­gło­ści w 1989 roku zaczę­ły się w Polsce roz­wi­jać pro­fe­sjo­nal­ne orga­ni­za­cje psy­cho­te­ra­peu­tycz­ne, zwią­za­ne ze świa­to­wy­mi sto­wa­rzy­sze­nia­mi róż­nych modal­no­ści. Dzięki temu psy­cho­te­ra­pia wyod­ręb­ni­ła się jako nie­za­leż­ny zawód i dys­cy­pli­na nauko­wa. A kan­dy­da­ci do zawo­du psy­cho­te­ra­peu­ty mają do wybo­ru oko­ło 20 pla­có­wek szko­le­nio­wych, nada­ją­cych upraw­nie­nia respek­to­wa­ne przez NFZ, wymie­nio­nych poni­żej.
  • Przynależność do psy­cho­te­ra­pii jako dys­cy­pli­ny nauko­wej — tytu­ły aka­de­mic­kie, udział w życiu nauko­wym, publi­ka­cje w pro­fe­sjo­nal­nych perio­dy­kach, nauko­we pod­sta­wy dane­go kie­run­ku psy­cho­te­ra­pii. Tu war­to pamię­tać, że wymiar aka­de­mic­ki nie może skom­pen­so­wać wymia­ru prak­tycz­ne­go w szko­le­niu, czy­li jest to kry­te­rium dodat­ko­we, ale nie­wy­star­cza­ją­ce.
  • Czymś jesz­cze innym jest PR: obec­ność kadry w pra­sie codzien­nej i maga­zy­nach kolo­ro­wych, pisa­nie porad­ni­ków, wystę­po­wa­nie kadry w mediach. Nie nale­ży tego mylić z jako­ścią danej pla­ców­ki. Bywa, że wyso­ka jakość pro­gra­mu idzie w parze z zupeł­nym bra­kiem PR.

Jakie upraw­nie­nia i tytuł zawo­do­wy uzy­skasz

  • W Polsce psy­cho­te­ra­pia nie jest regu­lo­wa­na usta­wo­wo, więc nie ma jed­no­li­tych „pań­stwo­wych” upraw­nień.
  • W pro­jek­tach ustaw pla­no­wa­ne jest stwo­rze­nie kra­jo­we­go reje­stru psy­cho­te­ra­peu­tów z upraw­nie­nia­mi.
  • Jaką ran­gę na ryn­ku ma dany cer­ty­fi­kat. Ten pro­ces ryn­ko­wej wery­fi­ka­cji dopie­ro się roz­po­czy­na, ale moż­na spo­dzie­wać się, że, jak w kra­jach o roz­wi­nię­tej tra­dy­cji psy­cho­te­ra­pii, kon­su­men­ci będą brać pod uwa­gę nie tyl­ko fakt posia­da­nia cer­ty­fi­ka­tu, ale co za nim stoi i jaką opi­nię mają jego posia­da­cze.
  • NFZ respek­tu­je cer­ty­fi­ka­ty róż­nych sto­wa­rzy­szeń psy­cho­te­ra­peu­tycz­nych, a tak­że Towarzystwa Psychiatrycznego i Psychologicznego.


Czy chcesz mieć „papier” czy rze­czy­wi­ste kom­pe­ten­cje. Gdzie chcesz pra­co­wać w opar­ciu o uzy­ska­ne wyszko­le­nie lub upraw­nie­nia.

  • Nie zawsze for­mal­ne upraw­nie­nia jakie daje dana orga­ni­za­cja, nawet jeśli są pre­fe­ro­wa­ne przez NFZ, idą w parze jako­ścią wyszko­le­nia.
  • Zastanów się, gdzie chcesz pra­co­wać: czy tam, gdzie pacjen­ci nie mają wybo­ru psy­cho­te­ra­peu­ty i psy­cho­te­ra­pii (pla­ców­ki finan­so­wa­ne przez NFZ), czy tam, gdzie pacjen­ci mają swo­bo­dę wybo­ru psy­cho­te­ra­peu­ty i psy­cho­te­ra­pii (insty­tu­cje pry­wat­ne, NGO, gabi­ne­ty pry­wat­ne). Jeśli nasta­wiasz się na pra­cę w tych pierw­szych (szpi­ta­lu, porad­ni zdro­wia psy­chicz­ne­go, lecze­niu uza­leż­nień), to war­to wie­dzieć, że (choć stan tej aber­ra­cji już dobie­ga koń­ca) NFZ wciąż czę­sto pre­fe­ru­je oso­by z cer­ty­fi­ka­tem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego czy Psychologicznego. Jeśli chcesz pra­co­wać w wol­no­ryn­ko­wych pla­ców­kach musisz jed­nak mieć rze­czy­wi­ste kom­pe­ten­cje. By pacjen­ci chcie­li do cie­bie przy­cho­dzić i pole­cać cię innym.

Rezultaty naucza­nia w danej pla­ców­ce szko­le­nio­wej

  • Oceń w opar­ciu o róż­ne źró­dła, jak na ryn­ku psy­cho­te­ra­peu­tycz­nym funk­cjo­nu­ją absol­wen­ci i stu­den­ci, czy pro­wa­dzą prak­ty­kę pry­wat­ną, czy też są w sta­nie funk­cjo­no­wać jedy­nie w insty­tu­cjach, gdzie pacjent nie może wybie­rać psy­cho­te­ra­peu­ty.
  • Oceń, czy przy­go­to­wu­je do pro­wa­dze­nia pry­wat­nej prak­ty­ki i czy jest to empi­rycz­nie udo­wod­nio­ne.

Obiektywny pomiar efek­tów naucza­nia. Udzielanie adep­tom infor­ma­cji zwrot­nych

  • By znać swo­je postę­py w szko­le­niu potrze­bu­jesz regu­lar­nych infor­ma­cji zwrot­nych od nauczy­cie­li.
  • Dowiedz się, czy w wybra­nej szko­le są sto­so­wa­ne zobiek­ty­wi­zo­wa­ne pro­ce­du­ry moni­to­ro­wa­nia roz­wo­ju zawo­do­we­go i czy adep­ci otrzy­mu­ją infor­ma­cje zwrot­ne
  • Czy umie­jęt­no­ści stu­diu­ją­cych są regu­lar­nie spraw­dza­ne i oce­nia­ne oraz w jaki spo­sób się to odby­wa.

Strategie wybo­ru ryzy­kow­ne i jało­we

Strategie ryzy­kow­ne:

  • Prawo pierw­szej nocy. W odnie­sie­niu do psy­cho­te­ra­pii ozna­cza wybra­nie tego kie­run­ku psy­cho­te­ra­pii, z któ­rym zetkną­łeś się jako z pierw­szym, np. na stu­diach. Odcinasz sobie wte­dy moż­li­wość porów­na­nia.
  • Wybór nar­cy­stycz­ny (czy­li opar­ty na tzw. war­to­ściach infan­tyl­nych: pre­sti­żu, sła­wie, wła­dzy czy bogac­twie). Jeżeli w toku psy­cho­te­ra­pii wła­snej pozo­sta­niesz nar­cy­stycz­ny, to pozo­sta­niesz zado­wo­lo­ny i powyż­sze kry­te­rium wybo­ru jest pomoc­ne. Jeśli jed­nak wła­sna psy­cho­te­ra­pia zmniej­szy twój nar­cyzm, znaj­dziesz się w sytu­acji kogoś, kto wspi­na­jąc się po dra­bi­nie karie­ry, w koń­cu orien­tu­je się, że jest przy­sta­wio­na do nie­wła­ści­wej ścia­ny.
  • Kryteria dru­go­rzęd­ne, choć spo­ty­ka­ne w prak­ty­ce: geo­gra­ficz­ne (bo szko­ła jest dwie uli­ce obok domu), ceno­we (bo naj­tań­sze), (bo naj­droż­sze), towa­rzy­skie (kole­żan­ka tam już jest).

Strategia jało­wa: stu­dia pody­plo­mo­we na uczel­ni. Dlaczego:

  • Bo jak dotąd jest to for­ma dydak­tycz­na nie­ade­kwat­na w sto­sun­ku do nor­mal­ne­go szko­le­nia w zawo­dzie psy­cho­te­ra­peu­ty. Rzetelne kształ­ce­nie w zawo­dzie psy­cho­te­ra­peu­ty trwa 4–7 lat i zawie­ra róż­no­rod­ne for­my, któ­rych nie da się zawrzeć w 2-let­nich stu­diach pody­plo­mo­wych. Nawet zręcz­ny magik nie zmie­ści sło­nia w karaf­ce.
  • W Polsce nauczy­cie­le aka­de­mic­cy nie­zwy­kle rzad­ko mają kom­pe­ten­cje psy­cho­te­ra­peu­tów, super­wi­zo­rów i nauczy­cie­li psy­cho­te­ra­pii. Więc naucza­ją wie­dzy z ksią­żek, ale nie psy­cho­te­ra­pii.
  • Zakres stu­diów pody­plo­mo­wych ma się zwy­kle nijak do stan­dar­dów kształ­ce­nia w zawo­dzie psy­cho­te­ra­peu­ty
  • Chcąc się kształ­cić w zawo­dzie psy­cho­te­ra­peu­ty będziesz musiał w koń­cu i tak pod­jąć regu­lar­ne 4 let­nie roz­le­głe szko­le­nie, więc zapła­cisz podwój­nie.

Strategie obie­cu­ją­ce

Zapoznaj się z kie­run­ka­mi psy­cho­te­ra­pii naucza­ny­mi w Polsce w peł­nym wymia­rze (tj. co naj­mniej 1200 godzin). Poczytaj mate­ria­ły źró­dło­we, obej­rzyj mate­ria­ły wideo, poka­zu­ją­ce pra­cę w danym podej­ściu tera­peu­tycz­nym, np. na YouTubie.

Poczytaj stro­ny inter­ne­to­we orga­ni­za­cji szko­lą­cych. Sprawdź jak emo­cjo­nal­nie reagu­jesz na tre­ści i for­mę. To źró­dło ma ogra­ni­czo­ną wia­ry­god­ność w tym sen­sie, że napi­sać moż­na wszyst­ko. Ale nie­ko­niecz­nie odzwier­cie­dla to rze­czy­wi­stość. Jednak wła­sna reak­cja emo­cjo­nal­na bywa pomoc­na.

Zapoznaj się z opi­nia­mi na temat inte­re­su­ją­cych cię szkół psy­cho­te­ra­pii. Opinia war­ta jest tyle co opi­nio­daw­ca. Więc jeśli ktoś ma wie­dzę z pierw­szej ręki — szko­li się w danym miej­scu, a nie jest jedy­nie nie­przy­ję­tym kan­dy­da­tem na szko­le­nie, czy oso­bą usu­nię­tą ze szko­ły i jest dla cie­bie wia­ry­god­ną oso­bą — to uzy­skasz cen­ną wie­dzę. Choć war­to pamię­tać, że jeśli twój zna­jo­my ma inny styl oso­bo­wo­ści niż ty, to może pre­fe­ro­wać kie­ru­nek tera­pii dla cie­bie awer­syj­ny.

Spróbuj w małym wymia­rze, bez zobo­wią­zań, np. zapisz się na krót­ki warsz­tat w róż­nych szko­łach. Spotkasz nauczy­cie­li, zoba­czysz jak wyglą­da szko­le­nie, jakie są rela­cje super­wi­zo­rów z oso­ba­mi szko­lo­ny­mi, spraw­dzisz czy szko­le­nie ci coś dało. Doświadczysz wpły­wu kul­tu­ry danej szko­ły. Czy cię inspi­ru­je, czy jesteś tam sza­no­wa­ny, jakie war­to­ści są reali­zo­wa­ne.

Poznaj adeptów/ stu­den­tów. To, jacy są ucznio­wie, wie­le ci powie o szko­le i nauczy­cie­lach, któ­rzy naj­pierw ich dopu­ści­li do szko­le­nia, a potem uczy­li umie­jęt­no­ści i kul­tu­ry psy­cho­te­ra­peu­tycz­nej.

Dociekaj. Dzwoń i pytaj. Albo czy­taj

  • Pytaj, czy kosz­ty psy­cho­te­ra­pii wła­snej i super­wi­zji są wli­czo­ne w cenę szko­le­nia, a jeśli nie, to jaki jest ich rze­czy­wi­sty koszt.
  • Jakie są kom­pe­ten­cje kadry szko­lą­cej (w Polsce, w orga­ni­za­cjach nie­psy­cho­te­ra­peu­tycz­nych wyda­ją­cych cer­ty­fi­ka­ty psy­cho­te­ra­peu­ty, wciąż moż­na spo­tkać super­wi­zo­rów psy­cho­te­ra­pii, któ­rzy sami nie prze­szli nor­mal­ne­go tre­nin­gu zawo­do­we­go). Dobrze wyszko­le­ni nie mają nic do ukry­cia.
  • Bądź docie­kli­wy jeśli jakiś ele­ment szko­le­nia jest dzi­wacz­ny; wła­ści­wy raczej dla np. spor­tu („zgru­po­wa­nie dydak­tycz­no-tre­nin­go­we”) lub innych dzie­dzin (psy­cho­lo­gia rekla­my, feng shui), jeśli psy­cho­te­ra­pii ma nauczać super­wi­zor tre­nin­gu psy­cho­lo­gicz­ne­go a nie psy­cho­te­ra­pii, albo gdy psy­cho­te­ra­pia jest utoż­sa­mia­na z psy­cho­lo­gią.
  • Zastanów się, jeśli na liście wyma­ga­nych lek­tur więk­szość pocho­dzi sprzed z lat sie­dem­dzie­sią­tych.
  • Pytaj o to, cze­go zabra­kło w mate­ria­łach infor­ma­cyj­nych.
  • Pytaj o to, co wyda­je się dziw­ne lub cze­go nie rozu­miesz.

Organizacje pro­wa­dzą­ce cało­ścio­we szko­le­nia w psy­cho­te­ra­pii

Poniżej wymie­nio­no orga­ni­za­cje obec­nie szko­lą­ce i cer­ty­fi­ku­ją­ce w róż­nych kie­run­kach psy­cho­te­ra­pii.

Gwiazdką ∗ ozna­czo­no te, któ­re pro­wa­dzą lub akre­dy­tu­ją szko­ły psy­cho­te­ra­pii kształ­cą­ce w peł­nym wymia­rze w zawo­dzie psy­cho­te­ra­peu­ty, tj. zgod­nie ze stan­dar­da­mi Polskiej Rady Psychoterapii (PRP).

Dwiema gwiazd­ka­mi ∗∗ ozna­czo­no te, któ­re pro­wa­dzą lub akre­dy­tu­ją kształ­ce­nie w zawo­dzie psy­cho­te­ra­peu­ty zgod­nie ze stan­dar­da­mi European Association for Psychotherapy (naj­więk­sza orga­ni­za­cja psy­cho­te­ra­peu­tycz­na w Europie, o b. wyso­kich stan­dar­dach, znacz­nie wyż­szych niż PRP, zrze­sza­ją­ca licz­ne orga­ni­za­cje modal­no­ścio­we)

  • Analiza Transakcyjna (Polskie Towarzystwo Analizy Transakcyjnej, PTAT)
  • Body psy­cho­the­ra­py
    • DMP/DMT Dance Movement Psychotherapy/Therapy (Polski Instytut Terapii Tańcem i Ruchem akre­dy­to­wa­ny przez Polskie Stowarzyszenie Tańcem i Ruchem)
    • Psychosomatoterapia (Polskie Towarzystwo Psychoterapii Integratywnej ∗∗ PTPI)
  • Gestalt – Polskie Towarzystwo Psychoterapii Gestalt ∗∗ PTPG)
    • Akademia Gestalt
    • Instytut Terapii Gestalt ∗∗ ITG,
    • Instytut Integralnej Psychoterapii Gestalt ∗
  • Gestalt inte­gral­ny (Stowarzyszenie Edukacji Człowiek Dorosłego ∗, Kraków)
  • Psychodrama (Instytut Psychodramy, Gliwice)
  • Psychologia ana­li­tycz­na; podej­ście jun­gow­skie (Polskie Towarzystwo Psychoterapii Jungowskiej, PTPA)
  • Psychoterapia neu­ro­lin­gwi­stycz­na (Polskie Towarzystwo Psychoterapii NLP ∗∗, PINLPt)
  • Psychoterapia NLP w pra­cy z rodzi­ną (Instytut Psychoterapii, Wrocław)
  • Terapia Krótkoterminowa Skoncentrowana na Rozwiązaniu (Polskie Towarzystwo Psychoterapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniu ∗, Łódź)
  • Hipnoterapia (Towarzystwo Hipnozy Terapeutycznej i Badań nad Hipnozą)
  • Terapia i hip­no­te­ra­pia erick­so­now­ska (Polski Instytut Ericksonowski ∗
  • Psychoanaliza (Polskie Towarzystwo Psychoanalityczne ∗, PTP
  • Psychoanaliza gru­po­wa (Instytut Analizy Grupowej Rasztów ∗)
  • Psychoterapia ana­li­tycz­na (Polskie Towarzystwo Psychoterapii  Psycho-ana­li­tycz­nej ∗,  PTPP)
  • Psychoterapia psy­cho­dy­na­micz­na (Krakowskie Centrum Psychodynamiczne ∗, KCP)
  • Psychoterapia Zorientowana na Proces; Mindell (Polskie Stowarzyszenie  Terapeutów i Trenerów Psychologii Procesu ∗, PSTTiPP)
  • Psychoanaliza Lacanowska (Koło Warszawskie, Koło Krakowskie) ∗
  • Psychoterapia inte­gra­cyj­na (Profesjonalna Szkoła Psychoterapii przy SWPSIPZ ∗, Polskie Stowarzyszenie Integracji w Psychoterapii PSIP, Laboratorium Psychoedukacji ∗)
  • Psychoterapia inte­gra­tyw­na (Polskie Towarzystwo Psychoterapii Integratywnej ∗∗, PTPI)
  • Psychoterapia inte­gra­tyw­na chrze­ści­jań­ska (Stowarzyszenie Psychologów Chrześcijańskich, sek­cja psy­cho­te­ra­pii ∗ SPCH)
  • Psychoterapia eklek­tycz­na (Ośrodek Leczenia Nerwic i inne pro­gra­my szko­le­nio­we ate­sto­wa­ne przez Polskie Towarzystwo Psychiatryczne ∗)
  • Terapia Systemowa (Sekcja Terapii Rodzin Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego ∗ STR PTP)
  • Terapia Systemowa (Wielkopolskie Towarzystwo Terapii Systemowej ∗, WTTS)
  • Terapia Poznawczo-Behawioralna CBT (PTPPB ∗ )
  • Terapia Behawioralna (Polskie Stowarzyszenie Terapii Behawioralnej PSTB, Kraków)
  • Terapia Transpersonalna (Instytut Psychologii Transpersonalnej)