European Association
Status prawny, skuteczność i szkolenie w zawodzie psychoterapeuty.
Autor: Milena Karlińska-Nehrebecka
Wydawca: Polski Instytut Psychoterapii Integratywnej (PIPI), Kraków
Stan prawny i stan prac legislacyjnych: sierpień 2026
Charakter dokumentu: materiał edukacyjny dla psychoterapeutów, kandydatów do zawodu, pacjentów, mediów i instytucji
Odpowiedź w jednym akapicie
Psychoterapia integratywna (nazywana też integracyjną) jest w Polsce uznana na poziomie ustawy — art. 5 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego wymienia „terapię humanistyczno-doświadczeniową lub integracyjną” jako jedną z metod o udowodnionej naukowo skuteczności, w których można ukończyć szkolenie uprawniające do prowadzenia psychoterapii, w tym w ramach NFZ (ustawa o ochronie zdrowia psychicznego, art. 5). Projekt ustawy o zawodzie psychoterapeuty (druk sejmowy nr 1345) utrzymuje ten status i wymienia podejście „integracyjne oraz wielomodalnościowe” jako jedną z pięciu grup podejść (opinia RPO do druku 1345). Skuteczność podejść integratywnych jest udokumentowana w randomizowanych badaniach kontrolowanych i metaanalizach dla depresji, zaburzeń lękowych, PTSD, zaburzeń odżywiania, zaburzeń osobowości, zaburzenia dwubiegunowego, psychoz, uzależnień i tendencji samobójczych.
Spis treści
- Czy psychoterapia integratywna jest uznawana w Polsce?
- Czym różni się „integratywna” od „integracyjnej”?
- Czym jest psychoterapia integratywna?
- Czy psychoterapia integratywna jest skuteczna?
- Szkolenie i praca w NFZ
- Najczęściej zadawane pytania
- Bibliografia
Czy psychoterapia integratywna jest uznawana w Polsce?
Tak. Uznanie ma trzy niezależne podstawy: ustawową, projektowaną ustawę zawodową oraz akredytację europejską.
1. Podstawa ustawowa (stan obowiązujący)
Art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. b ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego wymienia wprost, że podyplomowe szkolenie w wymiarze co najmniej 1200 godzin ma być prowadzone „metodami o udowodnionej naukowo skuteczności, w szczególności metodą: terapii humanistyczno-doświadczeniowej lub integracyjnej, poznawczo-behawioralnej, psychoanalitycznej, psychodynamicznej, systemowej” (tekst art. 5). Przepis obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. i został wprowadzony ustawą z 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (Dziennik Gazeta Prawna).
2. Podstawa w projektowanej ustawie zawodowej
Zgodnie z art. 2 projektu ustawy o zawodzie psychoterapeuty oraz samorządzie zawodowym (druk nr 1345) wykonywanie zawodu odbywa się w ramach jednej z pięciu grup podejść:
- humanistyczno-doświadczeniowej,
- integracyjnej oraz wielomodalnościowej,
- poznawczej lub behawioralnej,
- psychoanalitycznej oraz psychodynamicznej,
- systemowej.
Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że katalog w projekcie jest szerszy niż w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego, bo uwzględnia dodatkowo podejście wielomodalnościowe (opinia RPO z 10.07.2025).
3. Podstawa międzynarodowa
Psychoterapia integratywna ma własną europejską organizację akredytującą — European Association for Integrative Psychotherapy (EAIP), która od 1996 r. ma status European Wide Accrediting Organisation (EWAO) w ramach European Association for Psychotherapy (EAP — lista EWAO, EAIP).
Czym różni się „psychoterapia integratywna” od „integracyjnej”?
Niczym co do istoty — to dwa warianty tej samej nazwy. Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego i projekt druku 1345 posługują się formą „integracyjna”, natomiast w literaturze naukowej i w nazwach organizacji (EAIP, SEPI, Journal of Psychotherapy Integration) dominuje forma „integratywna”. W dokumentach urzędowych i wnioskach do NFZ bezpieczniej używać brzmienia ustawowego.
Czym jest psychoterapia integratywna?
Definicja i cechy podejścia
Psychoterapia integracyjna (PI) to pojęcie parasolowe grupujące modalności powstałe przez syntezę co najmniej dwóch podejść psychoterapeutycznych. Celem integracji jest przekroczenie ograniczeń pojedynczego modelu i zwiększenie skuteczności leczenia.
EAIP definiuje jako „integratywną” każdą metodologię i orientację, która stanowi — lub rozwija się w kierunku — spójnego pojęciowo, opartego na zasadach, teoretycznego połączenia dwóch lub więcej konkretnych podejść, albo reprezentuje samodzielny model integracji (EAIP, About).
Cechy dystynktywne podejścia
| Cecha | Opis |
| Elastyczność | Dobór metody do pacjenta, a nie pacjenta do metody |
| Nacisk na relację terapeutyczną | Relacja jest równoprawnym czynnikiem leczącym, nie tylko tłem dla techniki |
| Personalizacja leczenia | Dostosowanie do unikalnych właściwości, preferencji i stylu osobowości pacjenta |
| Styl pracy | Dyrektywny i jednocześnie partnerski; często krótkoterminowy (Messer & Kaslow, 2020) |
| Zakres form organizacyjnych | Podejścia integracyjne rozwinięto dla psychoterapii indywidualnej, grupowej i rodzinnej (Messer & Kaslow, 2020) |
| Wielopoziomowość | Odpowiadanie na potrzeby osoby na poziomie emocjonalnym, poznawczym, behawioralnym, fizjologicznym i duchowym (EAIP) |
Kto zaczął integrować podejścia psychoterapeutyczne?
Integrowanie podejść zapoczątkował Zygmunt Freud w 1914 roku, zalecając wobec pacjentów z zaburzeniami lękowymi użycie technik nazwanych później behawioralnymi (Freud, 1914). Proces powstawania nowych podejść integracyjnych trwa nieprzerwanie do dziś — a powstałe modalności są przypisywane albo nurtowi integracyjnemu, albo nurtowi, z którego zaczerpnięto jedną ze składowych.
Jakie terapie należą do nurtu integratywnego?
Lista modalności
Do najbardziej rozpowszechnionych modalności integracyjnych należą:
- Terapia interpersonalna (IPT)
- Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT)
- Terapia skoncentrowana na schematach
- Terapia skoncentrowana na emocjach (EFT)
- Terapia Akceptacji i Zaangażowania (ACT)
- Terapia poznawczo-analityczna (CAT)
- EMDR
- Somatic Experiencing (SE)
- Hipnopsychoterapia / hipnoterapia
- Integratywna psychoterapia psychodynamiczna
- Integratywna psychoterapia psychodynamiczna oparta na fantazji kierowanej
- Cykliczne dynamiki
Wniosek praktyczny, który bywa zaskakujący: większość faktycznie uprawianych dziś kierunków psychoterapii jest de facto integratywna, ale formalnie tego nie deklaruje. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT), DBT i terapia schematów to podręcznikowe przykłady integracji podejść.
Jakie organizacje międzynarodowe zrzeszają psychoterapeutów integratywnych?
| Organizacja | Rola | Rok założenia |
| European Association for Integrative Psychotherapy (EAIP) | Europejska organizacja akredytująca (EWAO) w ramach EAP; wydaje European Certificate of Integrative Psychotherapy (ECIP); akredytuje programy szkoleniowe i superwizyjne w kilkunastu krajach, w tym w Polsce | 1993 |
| Society for the Exploration of Psychotherapy Integration (SEPI) | Międzynarodowa, interdyscyplinarna organizacja naukowa; wydaje Journal of Psychotherapy Integration (APA); członkowie w ponad 30 krajach | 1983–1985 |
Journal of Psychotherapy Integration wyodrębnia pięć głównych ścieżek integracji: wspólne czynniki, eklektyzm techniczny, integracja teoretyczna, integracja asymilacyjna i unifikacja (APA).
Czy psychoterapia integratywna jest skuteczna?
Przegląd dowodów naukowych
Tak — skuteczność podejść integratywnych jest udokumentowana w licznych badaniach ilościowych, w tym randomizowanych badaniach kontrolowanych i metaanalizach. Poniżej zestawienie dowodów według rozpoznania.
| Zaburzenie / problem | Wybrane dowody |
| Depresja | Greenberg, Rice & Elliott, 1993; Lemmens i in., 2020; Michalak i in., 2015; van Rijn & Wild, 2013; Schottenbauer i in., 2005; Sell, Möller & Taubner, 2018 |
| Zaburzenia lękowe | Greenberg i in., 1993; van Rijn & Wild, 2013; Schottenbauer i in., 2005; Sell, Möller & Taubner, 2018 |
| PTSD | Brom i in., 2017 (RCT, Somatic Experiencing); Davidson & Parker, 2001 (metaanaliza EMDR); Wampold, 2019 |
| Zaburzenie osobowości borderline | Giesen-Bloo i in., 2006 (RCT, terapia schematów); Kliem, Kröger & Kosfelder, 2010 (metaanaliza DBT); Linehan i in., 2006 |
| Tendencje samobójcze | Linehan i in., 2006 (2‑letni RCT); Schechter i in., 2019 |
| Anoreksja | Gilbert, Hall & Codd, 2020; Sell, Möller & Taubner, 2018 |
| Bulimia | Fairburn i in., 1993; Sell, Möller & Taubner, 2018 |
| Jedzenie napadowe | Wilfley i in., 2002 |
| Zaburzenie dwubiegunowe | Frank i in., 2005; Miklowitz i in., 2007 |
| Psychozy | Schottenbauer i in., 2005 |
| Uzależnienia i nadużywanie substancji | Schottenbauer i in., 2005; Sell, Möller & Taubner, 2018 |
| Zaburzenia osobowości | Gilbert, Hall & Codd, 2020 |
| Problemy małżeńskie | Doss i in., 2016 (RCT) |
| Szerokie spektrum zaburzeń | Gilbert i in., 2020; Greenberg, Rice & Elliott, 1993; Ryle i in., 2014; Sell, Möller & Taubner, 2018 |
Przeglądy i metaanalizy zbiorcze: Castonguay i in., 2015; Cuijpers i in., 2011; Schottenbauer i in., 2005; Zarbo i in., 2016 („Integrative psychotherapy works”).
Podsumowanie: psychoterapia integratywna posiada naukowo udowodnioną skuteczność w szerokim spektrum zaburzeń psychicznych i problemów, w których psychoterapia ma zastosowanie.
Szkolenie w psychoterapii integratywnej a praca w NFZ
Aby szkolenie uprawniało do prowadzenia psychoterapii, w tym w ramach świadczeń NFZ, musi spełniać wymogi art. 5 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (tekst art. 5):
- co najmniej 1200 godzin podyplomowego szkolenia,
- prowadzenie metodą o udowodnionej naukowo skuteczności — w tym metodą integracyjną,
- komponenty psychoterapii własnej / doświadczenia własnego, superwizji i staży,
- egzamin certyfikujący przed komisją zewnętrzną wobec podmiotu kształcącego.
Osoby w trakcie szkolenia mogą prowadzić psychoterapię po ukończeniu 2. roku, przy udziale w superwizji.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy psychoterapia integratywna jest uznawana w Polsce?
Tak, na poziomie ustawy. Art. 5 ust. 3 pkt 1 lit. b ustawy o ochronie zdrowia psychicznego wymienia „terapię humanistyczno-doświadczeniową lub integracyjną” jako metodę o udowodnionej naukowo skuteczności. Projekt ustawy o zawodzie psychoterapeuty (druk 1345) wymienia podejście „integracyjne oraz wielomodalnościowe” jako jedną z pięciu grup podejść.
Czy po ukończeniu szkoły psychoterapii integratywnej mogę pracować w NFZ?
Tak, jeżeli szkolenie spełnia wymogi art. 5 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego: co najmniej 1200 godzin, komponenty psychoterapii własnej / doświadczenia własnego, superwizji i staży, oraz egzamin certyfikujący przed komisją zewnętrzną wobec podmiotu kształcącego. Osoby w trakcie szkolenia mogą prowadzić psychoterapię po ukończeniu 2. roku, przy udziale w superwizji.
Czy ustawa o zawodzie psychoterapeuty już obowiązuje?
Nie. Projekt (druk nr 1345) jest na etapie prac zespołu przy Ministerstwie Zdrowia po pierwszym czytaniu i skierowaniu do Komisji Zdrowia. Planowany termin przekazania wypracowanego projektu do komisji sejmowej to koniec września 2026 r.
Czy stracę certyfikat psychoterapeuty po wejściu ustawy w życie?
Nie. Ministerstwo Zdrowia potwierdziło niezbywalność praw nabytych. Osoby posiadające certyfikat psychoterapeuty zachowają go i będą mogły na jego podstawie uzyskać wpis do rejestru psychoterapeutów.
Czym się różni psychoterapia integratywna od integracyjnej?
Niczym. Są to dwie formy tłumaczenia tego samego terminu „integrative”. To pierwsze jest wybierane z pobudek estetycznych i asocjacyjnych, by uniknąć kojarzenia psychoterapii z osławionymi imprezami integracyjnymi w korporacjach czy integracyjnymi klasami szkolnymi dla osób z niepełnosprawnościami. Z kolei forma „integracyjna” funkcjonuje w obiegu ustawowym.
Czym różni się psychoterapia integratywna od eklektyzmu?
Integracja to spójne pojęciowo, oparte na zasadach połączenie teoretyczne dwóch lub więcej podejść — lub samodzielny model integracji (definicja EAIP). Journal of Psychotherapy Integration wyodrębnia pięć ścieżek integracji, wśród których eklektyzm techniczny jest tylko jedną z nich, obok wspólnych czynników, integracji teoretycznej, integracji asymilacyjnej i unifikacji (APA).
Czy DBT, terapia schematów i EMDR to podejścia integratywne?
Tak — powstały przez syntezę co najmniej dwóch modalności psychoterapeutycznych i są klasyfikowane jako modalności integracyjne, choć bywają przypisywane także nurtom, z których zaczerpnięto jedną ze składowych.
Bibliografia naukowa — skuteczność psychoterapii integratywnej
- Brom, D., Stokar, Y., Lawi, C., Nuriel-Porat, V., Ziv, Y., Lerner, K., & Ross, G. (2017). Somatic experiencing for posttraumatic stress disorder: A randomized controlled outcome study. Journal of Traumatic Stress, 30(3), 304–312. https://doi.org/10.1002/jts.22189
- Castonguay, L. G., Eubanks, C. F., Goldfried, M. R., Muran, J. C., & Lutz, W. (2015). Research on psychotherapy integration: Building on the past, looking to the future. Psychotherapy Research, 25(3), 365–382. https://doi.org/10.1080/10503307.2015.1014010
- Cuijpers, P., Geraedts, A. S., van Oppen, P., Andersson, G., Markowitz, J. C., & van Straten, A. (2011). Interpersonal psychotherapy for depression: A meta-analysis. American Journal of Psychiatry, 168(6), 581–592. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2010.10101411
- Davidson, P. R., & Parker, K. C. (2001). Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR): A meta-analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 69(2), 305–316. https://doi.org/10.1037/0022–006X.69.2.305
- Doss, B. D., Cicila, L. N., Georgia, E. J., Roddy, M. K., Nowlan, K. M., Benson, L. A., & Christensen, A. (2016). A randomized controlled trial of the web-based OurRelationship program. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 84(4), 285–296. https://doi.org/10.1037/ccp0000063
- Fairburn, C. G., Jones, R., Peveler, R. C., Hope, R. A., & O’Connor, M. (1993). Psychotherapy and bulimia nervosa. Archives of General Psychiatry, 50(6), 419–428. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1993.01820180009001
- Frank, E., Kupfer, D. J., Thase, M. E., Mallinger, A. G., Swartz, H. A., Fagiolini, A. M., et al. (2005). Two-year outcomes for interpersonal and social rhythm therapy in individuals with bipolar I disorder. Archives of General Psychiatry, 62, 996‑1004. https://doi.org/10.1001/archpsyc.62.9.996
- Freud, S. (1914). Remembering, repeating and working-through (Further recommendations on the technique of psycho-analysis II). The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Vol. XII.
- Giesen-Bloo, J., van Dyck, R., Spinhoven, P., van Tilburg, W., Dirksen, C., van Asselt, T., et al. (2006). Outpatient psychotherapy for borderline personality disorder: Randomized trial of schema-focused therapy vs. transference-focused psychotherapy. Archives of General Psychiatry, 63, 649–658. https://doi.org/10.1001/archpsyc.63.6.649
- Gilbert, K., Hall, K., & Codd, R. T. (2020). Radically Open Dialectical Behavior Therapy: Social signaling, transdiagnostic utility and current evidence. Psychology Research and Behavior Management, 13, 19–28. https://doi.org/10.2147/PRBM.S201848
- Greenberg, L. S., Rice, L. N., & Elliott, R. K. (1993). Facilitating emotional change: The moment-by-moment process. New York: Guilford Press.
- Kliem, S., Kröger, C., & Kosfelder, J. (2010). Dialectical behavior therapy for borderline personality disorder: A meta-analysis using mixed-effects modeling. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(6), 936–951. https://doi.org/10.1037/a0021015
- Lemmens, L. H., van Bronswijk, S. C., Peeters, F. P., Arntz, A., Roefs, A., Hollon, S. D., et al. (2020). Interpersonal psychotherapy versus cognitive therapy for depression. American Journal of Psychotherapy, 73(1), 8–14. https://doi.org/10.1176/appi.psychotherapy.20190032
- Linehan, M. M., Comtois, K. A., Murray, A. M., et al. (2006). Two-year randomized controlled trial and follow-up of dialectical behavior therapy vs therapy by experts for suicidal behaviors and borderline personality disorder. Archives of General Psychiatry, 63(7), 757–766. https://doi.org/10.1001/archpsyc.63.7.757
- Messer, S. B., & Kaslow, N. J. (Eds.). (2020). Essential psychotherapies: Theory and practice (4th ed.). Guilford Press.
- Michalak, J., Schultze, M., Heidenreich, T., & Schramm, E. (2015). A randomized controlled trial on the efficacy of mindfulness-based cognitive therapy and a group version of cognitive behavioral analysis system of psychotherapy for chronically depressed patients. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 83(5), 951–963. https://doi.org/10.1037/ccp0000042
- Miklowitz, D. J., Otto, M. W., Frank, E., Reilly-Harrington, N. A., Kogan, J. N., Sachs, G. S., et al. (2007). Intensive psychosocial intervention enhances functioning in patients with bipolar depression. American Journal of Psychiatry, 164, 1340–1347. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2007.07020311
- van Rijn, B., & Wild, C. (2013). Humanistic and integrative therapies for anxiety and depression. Transactional Analysis Journal, 43(2), 150–163. https://doi.org/10.1177/0362153713499545
- Ryle, A., Kellett, S., Hepple, J., & Calvert, R. (2014). Cognitive analytic therapy at 30. Advances in Psychiatric Treatment, 20(4), 258–268. https://doi.org/10.1192/apt.bp.113.011817
- Schechter, M., Ronningstam, E., Herbstman, B., & Goldblatt, M. J. (2019). Psychotherapy with suicidal patients: The integrative psychodynamic approach of the Boston Suicide Study Group. Medicina, 55(6), 303. https://doi.org/10.3390/medicina55060303
- Schottenbauer, M. A., Glass, C. R., & Arnkoff, D. B. (2005). Outcome research on psychotherapy integration. In Handbook of Psychotherapy Integration (2nd ed., pp. 459–493).
- Sell, C., Möller, H., & Taubner, S. (2018). Effectiveness of integrative imagery- and trance-based psychodynamic therapies: Guided imagery psychotherapy and hypnopsychotherapy. Journal of Psychotherapy Integration, 28(1), 90–113. https://doi.org/10.1037/int0000073
- Wampold, B. E. (2019). A smorgasbord of PTSD treatments: What does this say about integration? Journal of Psychotherapy Integration, 29(1), 65–71. https://doi.org/10.1037/int0000137
- Wilfley, D. E., Welch, R. R., Stein, R. I., Spurrell, E. B., Cohen, L. R., Saelens, B. E., et al. (2002). A randomized comparison of group cognitive-behavioral therapy and group interpersonal psychotherapy for the treatment of overweight individuals with binge-eating disorder. Archives of General Psychiatry, 59(8), 713–721. https://doi.org/10.1001/archpsyc.59.8.713
- Zarbo, C., Tasca, G. A., Cattafi, F., & Compare, A. (2016). Integrative psychotherapy works. Frontiers in Psychology, 6, 2021. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.02021
Dokument przygotowany przez Polski Instytut Psychoterapii Integratywnej w Krakowie w ramach misji społecznej Instytutu: edukowania i udostępniania wiedzy o psychoterapii, zdrowiu psychicznym oraz psychoterapii jako niezależnej profesji i dyscyplinie naukowej.
Kontakt: pipi.org.pl
Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje diagnozy ani leczenia. Stan prawny: sierpień 2026.